سه تار

معرفی قیمت و خرید سه تار

سه تار جزء محبوب ترین ساز های سنتی ایرانی به خصوص در میان جوانان می باشد و بسیاری از ما با آن آشنایی داریم یا حداقل یک بار نواختن این ساز را دیده ایم. این ساز علاقه مندان زیادی دارد و بازار فروشش همیشه داغ است. همانند تمامی ساز های دیگر، ساز سه تار مشخصاتی دارد که با توجه به آن ها می توان ساز با کیفیت و مناسب را تشخیص داد. در ابتدا سه تار را معرفی می کنیم و پس از آن به قیمت سه تار و نکات مهم در هنگام خرید آن می پردازیم. همچنین می توانید جهت بررسی قیمت و خرید سه تار به انتهای مطلب مراجعه کنید.

سه تار در دسته سازهای زهی و مضرابی (زخمه ای) قرار می گیرد که با ناخن انگشت اشارهٔ دست راست نواخته می‌شود (مانند گیتار). ساز سه تار، ۴ سیم دارد که از جنس فولاد و برنز ساخته می شوند.

این ساز از خانواده تنبور می باشد ولی از نظر ظاهری به تار نزدیک است. نواختن تار و سه تار نیز شبیه به هم می باشد و اغلب افرادی که تار می نوازند با نواختن سه تار نیز آشنایی دارند.

از سه تار در موسیقی دستگاهی ایران زیاد استفاده می شود، اما بیشتر استفاده این ساز برای تک نوازی می باشد.

نوازندگان این ساز را به صورت افقی و با زاویه ۴۵ درجه به دست می گیرند. کاسه ساز روی پای راست نوازنده قرار میگیرد، دسته ساز در دست چپ آن ها قرار می گیرد و با دست راست خود بر سیم ها زخمه (ضربه) می زنند.

تاریخچه سه تار
تاریخچه سه تار

تاریخچه

با گشت و گذار در تاریخچه ساز سه تار می توان تنبور ترکی سه سیم از نیاکان این ساز دانست. سه تار در اواخر دوره زندیه و شروع دوره قاجار به طور کامل تکامل یافته و به شکل امروزی خود در آمده است. از آن زمان تا امروز تنها تفاوتی که در ساختار این ساز ایجاد شده، استفاده از سیم های سفید، زرد و بم به جای سه رشته سیم یا وتر ابریشمی می باشد.

این ساز امروز از نظر شیوه نواختن، تکنیک ها و شکل دسته به تار شبیه شده است. در گذشته سه تار سه سیم داشته اما با گذشت زمان اشخاصی هم چون ابونصر فارابی، ابوعلی سینا، صفی الدین ارموی و از متأخرین ابوالحسن صبا لزوم اضافه شدن یک سیم دیگر به این ساز را درک کردند. به همین دلیل است که سه تار های امروزی چهار سیم دارند.

از نظر تاریخی این چهارمین سیمی است که به سه تار اضافه شده اما از نظر ترتیب قرارگیری سیم ها، سیم سوم است. سیم سوم سه تار به سیم مشتاق معروف است و به روایتی از ابوالحسن صبا این سیم را نخستین بار درویشی به نام مشتاق علی شاه به این ساز افزوده است.

سیم سوم و چهارم سه تار نزدیک به هم بوده و هم زمان نواخته می شوند. مجموعه این دو سیم را معمولا «سیم بم» می گویند.

اجزاء سه تار

اجزاء مختلف این ساز عبارتند از: کاسه طنینی، صفحه، خرک، دسته، پرده، شیطانک، سرپنجه، گوشی، سیم گیر و سیم ها

ساختار سه تار
ساختار سه تار

ساختار

این ساز از بخش های یک تکه و جداشونده تشکیل شده است. خرک، صفحه، شیطانک، گوشی ها، سیم ها و پرده ها جزء بخش های جداشونده ساز سه تار می باشند. ترکه ها، صفحه و سیم گیر بخش های یک تکه سه تار می باشند.

در ساخت این ساز از چوب گردو، توت و افرا برای ساخت بدنه، از چوب توت برای صفحه ساز و از چوب گردو برای دسته آن استفاده می شود. در ساز های حرفه ای از استخوان برای تزئینات دسته، شیطانک و گاهی سیم گیر استفاده می شود.

دو جزء اصلی این ساز کاسه طنینی و دسته آن می باشند. خرک روی صفحه و سیم گیر در انتهای کاسه قراردارد. محل قرارگیری سیم گیر به گونه ای است که در صورت قراردادن سه تار به صورت ایستاده سیم گیر با زمین در تماس خواهد بود. در انتهای دسته پنجه قرار دارد که محل قرارگرفتن گوشی ها می باشد. گوشی ها وظیفه تنظیم کوک را بر عهده دارند. یکی از تفاوت های سه تار و تار در داشتن جعبه گوشی می باشد. سه تار بر خلاف تار فاقد جعبه گوشی می باشد و گوشی ها سه تار روی سرپنجه  سوار می شوند.

سیم‌ های سه تار

سه تار دارای چهار سیم می باشد. دو سیم فولادی به رنگ سفید و دو سیم برنزی به رنگ زرد. سیم اول این ساز از جنس آلیاژ فولادی بوده و سفید رنگ است. سیم دوم نیز از آلیاژ برنزی و زرد رنگ می باشد. سیم سوم همچون سیم اول از آلیاژی فولادی ساخته شده و سیم چهارم نیز مثل سیم دوم از آلیاژی برنزی می باشد.

کاسه طنینی (رزونانس)

کاسه طنینی سه تار از اجزاء اصلی این ساز بوده و از نظر ساختاری مانند کاسه تنبور می باشد با این تفاوت که از کاسه تنبور کوچک تر است. این کاسه معمولا از چوب توت یا گردو ساخته می‌شود. کاسه طنینی می تواند یک تکه باشد و یا از بخش های جداگانه تشکیل شود.

کاسه طنینی سه تار
کاسه طنینی سه تار

صفحه

روی کاسه، یک صفحه نازک چوبی قرار می گیرد که صفحه نامیده می شود. روی این صفحه در نزدیکی دسته ساز سوراخ هایی برای خروح صدای ساز از کاسه طنینی وجود دارد که معمولا یکی از این سوراخ ها از دیگری بزرگ تر است. وظیفه این سوراخ ها ایجاد تبادل هوای داخل و بیرون کاسه می باشد که موجب ارتعاش مطلوب صفحه می شود. صفحه نقش بسیار مهمی را در کیفیت صدای ساز ایفا می کند، زیرا ارتعاش سیم ها از طریق خرک به صفحه منتقل می شود. این صفحه را معمولا از جنس چوب توت می سازند.

دسته سه تار

دسته ساز، یک لوله توپر چوبی بوده و از چوب های محکم و سبک مانند چوب گردو، افرا، راش و … ساخته می شود. طول دسته با طول صفحه و پهنای دسته با اندازه کاسه تناسب و نسبت مستقیم دارد. روی دسته این ساز مسطح و پشت آن نیم دایره است. در پهلوی دسته شیاری وجود دارد که محل گره زدن زه پرده ها می باشد.

در ساز های حرفه ای به جهت زیباتر شدن و همچنین افزایش عمر مفید ساز، از نوعی استخوان که معمولاً استخوان شتر است برای پوشاندن دسته استفاده می‌کنند. دسته ی این ساز از یک سمت به کاسه و از سمت دیگر به سرپنجه متصل می شود.

خرک

خرک امکان ارتعاش مطلوب سیم های سه تار و انتقال ارتعاش آن ها به صفحه را فراهم می کند. سطح مسطح زیرین آن روی صفحه قرار می گیرد و روی آن شیار هایی وجود دارد که محل عبور سیم ها می باشند. این شیار ها سیم ها را از هم جدا نگه می دارند. خرک از جنس چوب ساخته می شود.

سیم گیر سه تار

سیم گیر قطعه ای است که در انتهای کاسه ساز قرار می گیرد. سیم گیر از چوب و گاهی از استخوان ساخته می شود و برای نگهداری سیم ها استفاده می شود.

شیطانک

شیطانک از استخوان یا پلاستیک ساخته می شود و بین دسته و پنجه ساز قرار می گیرد. وظیفه شیطانک هدایت و تقسیم بندی سیم ها در قسمت پنجه ساز می باشد.

گوشی

سیم های سه تار از یک سمت در انتهای کاسه به سیم گیر و از سمت دیگر به گوشی ها در انتهای دسته ساز بسته می شوند. گوشی ها در سوراخ های سر دسته ساز قرار می گیرند. این گوشی ها وظیفه کوک کردن ساز را بر عهده دارند و با چرخاندن گوشی ها می توان ساز را کوک کرد. گوشی های سه تار را معمولا از چوب گردو می سازند.

 گوشی روی پنجه به سیم های سفید (اول و سوم) و گوشی پهلوی پنجه به سیم های زرد (دوم و چهارم) متصل می شود.

گوشی سه تار
گوشی سه تار

پرده

پرده ها وظیفه تقسیم بندی فواصل موسیقیایی را دارند. پرده ها نخ های باریکی از جنس روده حیوانات یا ابریشم هستند و در عرض دسته ساز به صورت سه لایی و چهار لایی بسته می شوند. پرده های سه تار ۲۶ عدد هستند که که یکی از آن ها پیش از شیطانک بسته می شود و فاصله آن با شیطانک در صدای ساز تاثیر گذار است. بیست و پنج پرده دیگر نیز روی دسته سه تار بسته می شوند که در واقع محل نت های موسیقی را نشان می دهند.

قیمت

قیمت سه تار به عوامل مختلفی بستگی دارد. نوع ساز، نوع دسته، رنگ پوشش، نوع چوب، کیفیت ساخت و ظاهر، پرده و کیفیت صدا جزء عوامل موثر در قیمت این ساز می باشند. البته سازنده ساز هم نقش تعیین کننده ای در کیفیت صدا و قیمت ساز دارد. امکان دارد از یک تکه چوب درخت گردو، سه عدد سه تار، توسط یک سازنده ساخته شود اما دو ساز از آن ها صدای بهتری داشته باشند. در این صورت آن دو ساز قیمت بالاتری نسبت به ساز دیگر خواهند داشت. معمولا قیمت قیمت سه تار های مبتدی از ۵۰۰ هزار تومان آغاز شده و هرچه کیفیت مواد سازنده بهتر و ساز حرفه ای تر می شود، قیمت آن هم بالاتر می رود.

خرید سه تار

شما باید در هنگام خرید این ساز به موارد مختلفی توجه داشته باشید تا بتوانید سازی با کیفیت و مناسب را خریداری کنید. در ادامه به مهم ترین مسائلی که باید در هنگام خرید این ساز

باید به آن ها توجه داشته باشید، اشاره می کنیم.

موارد مهم در خرید سه تار

مهم ترین عاملی که باید در هنگام خرید این ساز به آن توجه داشته باشید، کیفیت صدای ساز است. بعد از آن به خوش دست بودن و در نهایت به زیبایی ساز باید توجه کنید.

همچنین شما باید با انواع این ساز آشنایی داشته باشید و بتوانید ساز مناسب خود را انتخاب کنید. سه تارها از نظر کاربرد به ۳ دسته کلی تقسیم می شود:

  • سه تارهای مشقی که برای تمرین نوازندگی استفاده می شوند.
  • سه تارهای معمولی که نوازندگان غیر حرفه ای از آن استفاده می کنند.
  • سه تار های حرفه ای که توسط نوازندگان ماهر و حرفه ای مورد استفاده قرار می گیرند.

شما باید بسته به مهارتتان در نوازندگی، یکی از ساز های بالا را انتخاب کنید.

جنس کاسه رزونانس

یکی از عوامل مهم در کیفیت صدای سه تار، جنس و تقارن کاسه طنینی (رزونانس) می باشد. چوب گردو و توت دو چوب محبوب برای ساخت سه تار می باشند، زیرا تحت هر گونه آب و هوایی، کاسه رزونانس صدایی با فرکانسی مناسب را ایجاد می کند. همانطور که بالاتر هم گفتیم، کیفیت صدا یکی از فاکتور های مهم در خرید سه تار می باشد. پس باید سازی را خریداری کنید که کاسه رزونانس آن هم از کیفیت مناسبی برخوردار باشد.

جعبه طنینی سه‌تار
کاسه طنینی سه‌تار

دسته ساز

کیفیت دسته ساز اهمیت فراوانی دارد. اگر دسته ساز انتخابی شما بلند و باریک باشد ممکن است به راحتی تاب بردارد و کاربرد خود را از دست بدهد. سه تار هایی وجود دارند که دسته آن ها به وسیله استخوان یا آبنوس تقویت می شوند. قطعا این سازها کیفیت بهتر و قبلیت استفاده طولانی تری دارند. حتما در هنگام خرید سه تار به این نکته دقت داشته باشید.

سعی کنید سازی را خریداری کنید که با دسته آن راحت باشید. فرم دستان شما باید با فرم دسته ساز هماهنگ باشد. برای مثال اگر دستان شما توپر است نباید به دنبال سازی با دسته باریک و بلند بگردید. همچنین دسته ساز باید وزن متعادلی داشته باشد.

با توجه به اینکه سیم های این ساز با ناخن انگشت اشاره نواخته می شوند، در صورت ضعیف بودن و یا وجود مشکلی در ناخن شما، نیاز است یک مضراب به همراه ساز تهیه نمایید.

دسته سه تار
دسته سه تار

رنگ ساز

به رنگ و پرداخت ساز توجه کنید. رنگ و پرداخت یک لایه روی ساز ایجاد می کند و رنگ و پرداخت اضافی و بیش از حد این لایه را ضخیم تر کرده و صدای سه تار شما را اصطلاحا خفه می کند. رنگ آمیزی یک دست و با ضخامت مناسب تاثیر بسیاری بر صدای سه تار دارد.

کاور مناسب

حتما هنگام خرید این ساز، کاور مناسبی برای نگهداری از آن خریداری کنید. چراکه چوب بدنه و پرده های ساز در مقابل شرایط جوی و رطوبت بسیار آسیب پذیر هستند. جدا از مسائل آب و هوایی دسته باریک و بلند ساز، در هنگام حمل و نقل بدون کاور و کیس، ممکن است آسیب های جدی ببیند و یا حتی بشکند. به همین دلیل خرید یک کاور یا کیس مناسب به همراه ساز از اهمیت بالایی برخوردار می باشد.

 

شما می توانید جهت مشاهده قیمت و خرید انواع سه تار به این صفحه مراجعه نمایید.

اگر سوالی درباره ساز سه تار و خرید آن دارید، می توانید در بخش نظرات آن را مطرح کنید. کارشناسان ما همواره آماده پاسگویی به سوالات شما هستند.

مدیرکل
ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *