معرفی انواع ساز و دسته بندی آلات موسیقی

معرفی انواع ساز و دسته بندی آلات موسیقی

ساز

ساز به وسیله ای می گویند که برای نواختن موسیقی استفاده می شود. به احتمال زیاد کهن ترین وسیله تولید موسیقی صدای انسانی بوده و پس از آن سازهای کوبه ای و بادی قدیمی ترین ساز ها هستند. قدیمی ترین ساز بادی کشف شده یک تکه استخوان سوراخ شده می باشد که گمان می رود مربوط به دوره انسان نئاندرتال باشد. ساز ها انواع مختلفی دارند که با توجه به ویژگی هایشان دسته بندی می شوند. در این مطلب به معرفی معمول ترین دسته بندی ساز ها می پردازیم.

تولید ساز

هنر تولید ساز در طول سالیان متحول گردید و پیشرفت بسیاری داشت. به خصوص در دوره انقلاب صنعتی اوج پیشرفت تولید ساز را در اروپا شاهد بودیم. در آن زمان ساز های پیچیده و زیبا با توانایی بالا در صدادهی در اروپا تولید می شده و تا امروز نیز تولید آن ها ادامه دارد. در قرن بیستم ژاپن و در قرن حاضر نیز چین ساز های موسیقی با کیفیت عالی تولید نموده اند.

به مرور زمان و با پیشرفت فناوری و به خصوص رایانه ها، راه برای ساخت ساز های الکترونیک باز شد. همچنین با استفاده از رایانه ها در صنعت موسیقی، مراحل تولید موسیقی به طور کامل دگرگون شد.

دسته بندی ساز ها

علم طبقه بندی و شناخت ساز ها «سازشناسی» یا «ارگانولوژی» نامیده می شود. بر اساس این علم ساز ها به شکل های مختلفی دسته بندی می شوند که معمول ترین دسته بندی، تقسیم انواع ساز به دسته های: سازهای زهی، سازهای بادی، سازهای کوبه ای، سازهای صفحه‌کلید دار، سازهای الکترونیک و صدای انسانی است.

شایان ذکر است که این دسته بندی دقیق ترین دسته بندی نیست اما به دلیل معمول بودن آن در بیشتر موارد از این نوع دسته بندی استفاده می شود. در این مطلب ما به به توضیح و تشریح این دسته بندی می پردازیم.

سازهای زهی

به سازهایی که در آن ها صدا با استفاده از ارتعاش زه، تار و یا سیم تولید می شود، ساز زهی می گویند. معمولاً با زخمه زدن، ضربه زدن و یا کشیدن کمان و آرشه بر روی این زه ها صدای دلخواه از ساز بیرون می آید.

سازهای زهی در فرهنگ های مختلف بشری استفاده می شده و در ارتباطات میان فرهنگ ها، انواع آن متحول شده اند. بسیاری از ساز های زهی در نقاط مختلف جهان دیده می شوند که در عین تفاوت، نقاط مشترک زیادی دارند.

تار
تار

تار نمونه ای از ساز های زهی است که در ساخت آن از چوب، پوست، استخوان، زه و فلز استفاده می شود. ساز تار از کاسه‌ی طنینی، پوست، خرک، دسته، سرپنجه، گوشی‌ها، شیطانک، دستان‌ها و سیم گیر تشکیل شده است. تار با زخمه نواخته می شود و در ایران و برخی مناطق دیگر خاورمیانه مانند تاجیکستان، جمهوری آذربایجان و ارمنستان و گرجستان و دیگر نواحی نزدیک قفقاز رایج است.

انواع ساز های زهی

باغلاما، بالالایکا، بربط (عود)، تار، تار باس، تنبور، چگور، چونگیر، چنگ، دولسیمر، دیوان، دوتار، رباب، سلانه، سه تار، سی تار، سنتور، شورانگیز، قیچک، کنترباس، کمانچه، گیتار، قانون، قاویز (‌زنبورک ترکمنی)، قوپوز، قیجاق (کمانچه ترکمنی)، عود، لوت، مراژ، ویولون، ویولون آلتو، ویولا، ویولا د آمور، ویولا داگامبا، ویولای باس، ویولن سل، ماندولین، هارپ، یوکه لیلی

ساز های بادی

ساز بادی به سازی گفته می شود که از طریق دمیده شدن هوا در آن صدا تولید می گردد. سازهای بادی به دو دسته تقسیم می شوند: سازهای بادی برنجی و سازهای بادی چوبی. منظور از “چوبی” یا “برنجی” جنس ساز نیست، بلکه مربوط به چگونگی تولید صدا در دهنی آن‌ها می باشد. برای مثل فلوت در دسته سازهای بادی چوبی قرار می گیرد، با اینکه بدنه آن از فلز ساخته شده است.

فلوت جزء سازهای بادی چوبی می باشد که صدا در آن از نوسان هوای دمیده شده بر لبه دهنی ساز ایجاد می‌شود. فلوت جزو سازهای بادی چوبی بدون زبانه است.

انواع ساز های بادی

ابوا، باسون، بالابا، پیکولو، تاریا، ترومبون، ترومپت، توبا، توبای بایرویت، تویتوک (نی ترکمنی)، دودوک، دوزله (دونی)، زامپونیا، ساکسوفون، سازدهنی، سرنا، سوسافون، شمشال، شهنای، شیپور، فاگوت، فلوت، فلوت ریکوردر، فلوگل هورن، قره نی، قشمه، کر آنگله، کر (ساز)، کرنای، کلارینت، کورنت، نی، نی انبان، هورن

سازهای کوبه ای

ساز کوبه ای سازی است که در آن با کوبیدن، تکان دادن، مالش یا خراشیدن صدا تولید می‌شود. سازهای کوبه ای معمولاً برای اجرای ضرب (ریتم) استفاده می شوند اما قابلیت اجرای ملودی را نیز دارند. به احتمال زیاد سازهای کوبه ای، پس ازصدای انسانی قدیمی‌ترین نوع ساز هستند. اولین بار بشر برای برقراری ارتباط راه دور از سازهای کوبه ای استفاده کرده و به تدریج این ساز به مراسم شادی، عزا، تشریفات مذهبی و … راه پیدا کرده است.

سازهای کوبه ای به ۲ دسته، سازهای کوبه‌ای با کوک معین و سازهای کوبه‌ای با کوک نا معین تقسیم می شوند.

تنبک
تنبک

تنبک یک ساز کوبه ای ایرانی است که از نظر سازشناسی جزء طبل‌های جام شکل به حساب می آید.

انواع ساز های کوبه ای

دف، دایره، تنبک، تیمبال (تیمپانی)، طبل، دامارو، دمام، مثلث، ماراکاس، سن، زنبورک، تومبا، طبلا

سازهای صفحه کلید دار

سازهای صفحه کلید دار سازهایی هستند که در آن ها برای ایجاد صدا از صفحه کلید استفاده می شود. این نوع سازها در میان جوانان بسیار محبوب می باشند.

پیانو
پیانو

پیانو مشهورترین ساز صفحه کلید دار به حساب می آید. صدای پیانو به وسیله برخورد چکش‌ها با سیم های فلزی تولید می‌شود. این چکش ها به وسیله فشردن کلیدها (کلاویه ها) به حرکت در می آیند.

انواع ساز های صفحه کلیدار

پیانو، ارگ، کلاوسن، کلاویکورد، چمبالو، هارپسیکورد، چلستا، آکوردئون، هارمونیکا، هارمونیون، گارمون، ویرجینال، سازهای الکترونیکی، ارگ برقی، ترمین، سینتی سایزر، کیبورد، گیتار الکتریک، گیتار بیس

مدیرکل
ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *